2026-05-17
2.ఈ రెండు ప్రకృతి రూపాలకు వేరుగా ఉన్న పురుషోత్తమ తత్త్వాన్ని భాష్యం ఎలా వివరించింది?
సమాధానం:
శ్రీ శంకరుల గీతా భాష్యం ప్రకారం, అపరా ప్రకృతి (జడ ప్రపంచం) మరియు పరా ప్రకృతి (జీవుడు) అనేవి రెండూ భగవంతుని ఉపాధులు మాత్రమే. ఈ రెండింటికీ అతీతమైన, విలక్షణమైన, నిర్వికారమైన పరమార్థ తత్త్వమే పురుషోత్తముడు.
భగవద్గీత పదిహేనవ అధ్యాయంలో దీనిని భాష్యకారులు స్పష్టంగా వివరిస్తారు. అక్కడ మూడు పురుషుల గురించి ప్రస్తావన వస్తుంది.
• క్షర పురుషుడు: ఇది సమస్త భూతాలను, అనగా నశించే స్వభావం ఉన్న ప్రపంచాన్ని సూచిస్తుంది. ఇది భగవంతుని అపరా ప్రకృతి యొక్క కార్యరూపం. దీనిని సంసార వృక్షంగా కూడా వర్ణించారు.
• అక్షర పురుషుడు: ఇది క్షర పురుషునికి కారణభూతమైనది. దీనిని భాష్యంలో ఈశ్వరుని మాయా శక్తి అని, సమస్త జీవుల ఉత్పత్తికి బీజమని పేర్కొన్నారు. ఇది పరా ప్రకృతికి సంబంధించినది. అయితే, పరమార్థ దృష్టిలో ఇది కూడా ఒక ఉపాధి మాత్రమే.
• పురుషోత్తముడు: ఈ క్షర, అక్షర పురుషుల కంటే ఉత్తముడైనవాడు, పూర్తిగా వేరైనవాడు పురుషోత్తముడు. ఆయనే పరమాత్మ. ఆయన క్షర, అక్షర ఉపాధుల దోషములచే ఏమాత్రం అంటబడడు. ఆయన నిత్య శుద్ధ బుద్ధ ముక్త స్వభావము కలిగినవాడు.
ఈ విషయాన్ని గీత స్పష్టంగా ఇలా చెబుతుంది:
యస్మాత్ క్షరమతీతోఽహమక్షరాదపి చోత్తమః | అతోఽస్మి లోకే వేదే చ ప్రథితః పురుషోత్తమః ||— భగవద్గీత 15.18
తాత్పర్యము: నేను క్షరుని కంటే అతీతుడను, మరియు అక్షరుని కంటే కూడా ఉత్తముడను. అందువలన లోకంలోను, వేదాలలోను 'పురుషోత్తముడు' అని ప్రసిద్ధి చెందాను.
శ్రీ సచ్చిదానందేంద్ర సరస్వతీ స్వాములవారు ఈ విశ్లేషణ యొక్క రహస్యాన్ని వివరిస్తూ, ఈ క్షర-అక్షర-పురుషోత్తమ విభజన అనేది కేవలం అధ్యారోప-అపవాద పద్ధతిలో బోధించడానికి మాత్రమేనని స్పష్టం చేశారు. వ్యవహారిక సత్యాన్ని అంగీకరించి (అధ్యారోప), దానిని నిరసించడం ద్వారా (అపవాద), ఉపాధిరహితమైన అద్వితీయ ఆత్మతత్త్వాన్ని అనగా పురుషోత్తముడిని తెలియజేయడమే వేదాంత లక్ష్యమని వారు నొక్కి చెప్పారు.