2026-09-02
జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించే సద్గురువు యొక్క గొప్పదనం
దృష్టాంతో నైవ దృష్టస్త్రిభువనజఠరే సద్గురోర్జ్ఞానదాతుః
స్పర్శశ్చేత్తత్ర కల్ప్యః స నయతి యదహో స్వర్ణతామశ్మసారమ్ |
న స్పర్శత్వం తథాపి శ్రితచరణయుగే సద్గురుః స్వీయశిష్యే
స్వీయం సామ్యం విధత్తే భవతి నిరుపమస్తేన వాలౌకికోऽసౌ ||
శ్రీ ఆది శంకరాచార్యులు విరచించిన "శతశ్లోకి" లోని మొట్టమొదటి శ్లోకం ఇది. జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించే సద్గురువు యొక్క గొప్పదనాన్ని, ఆయనకు ఈ సృష్టిలో మరెవ్వరూ/మరేదీ సాటిరాదు అనే సత్యాన్ని ఈ శ్లోకం అత్యద్భుతంగా వివరిస్తుంది.
•దృష్టాంతో నైవ దృష్టః త్రిభువనజఠరే సద్గురోర్జ్ఞానదాతుః :
ముల్లోకాలలోనూ (స్వర్గ, మర్త్య, పాతాళ లోకాలలో) ఆత్మజ్ఞానాన్ని ప్రసాదించే సద్గురువుతో పోల్చడానికి తగిన ఉదాహరణ (దృష్టాంతం) ఏదీ కనిపించదు.
•స్పర్శశ్చేత్తత్ర కల్ప్యః స నయతి యదహో స్వర్ణతామశ్మసారమ్ :
ఒకవేళ గురువును 'పరుసవేది' (స్పర్శవేది - ఇనుమును తాకగానే బంగారంగా మార్చే మహిమ గల రాయి) తో పోల్చుదామని అనుకున్నా, అది సరిపోలదు. ఎందుకంటే, పరుసవేది ఇనుమును బంగారంగా మాత్రమే మార్చగలదు.
•న స్పర్శత్వం తథాపి శ్రితచరణయుగే సద్గురుః స్వీయశిష్యే :
కానీ ఆ పరుసవేది, ఆ ఇనుమును మరో పరుసవేదిగా మార్చలేదు. అయితే సద్గురువు అలా కాదు. తన పాదాలను ఆశ్రయించిన (శ్రితచరణయుగే) తన శిష్యుడి విషయంలో (స్వీయశిష్యే)...
•స్వీయం సామ్యం విధత్తే భవతి నిరుపమస్తేన వాలౌకికోऽసౌ :
తనతో సమానమైన స్థితిని (స్వీయం సామ్యం) కల్పిస్తాడు. అనగా శిష్యుడికి తన బ్రాహ్మీస్థితినే అనుగ్రహించి, అతనినీ తనలాంటి సద్గురువుగానే తీర్చిదిద్దుతాడు. అందువల్ల సద్గురువుకు సాటి మరొకటి లేదు (నిరుపముడు), ఆయన ఈ లౌకిక ప్రపంచానికి అతీతుడు.
తాత్పర్యం:
"జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించే సద్గురువుకు ఈ ముల్లోకాలలో సాటిరాగల ఉదాహరణ ఏదీ లేదు. ఒకవేళ ఇనుమును బంగారంగా మార్చే 'పరుసవేది'ని గురువుతో పోల్చుదామంటే అది కూడా సరిపోలదు. పరుసవేది ఇనుమును బంగారంగా మార్చగలదే కానీ, మరో పరుసవేదిగా మార్చలేదు. కానీ, సద్గురువు తనను ఆశ్రయించిన శిష్యుడిని తనవలె సర్వాత్ముడైన జ్ఞానిగా మార్చడమే కాకుండా, అచ్చం తనతో సమానమైన (బ్రహ్మజ్ఞానం కలిగిన) మరో సద్గురువుగా తీర్చిదిద్దుతాడు. కాబట్టి సద్గురువుకు ఈ సృష్టిలో పోలిక లేదు."
వివరణ:
లోకంలో ఏదైనా ఒక గొప్ప వస్తువును లేదా వ్యక్తిని వర్ణించడానికి ఉపమానం (పోలిక) వాడుతాము. శంకరాచార్యుల వారు సద్గురువును వర్ణించడానికి వెతకగా ముల్లోకాలలో ఏదీ సరిపోలలేదని చెబుతున్నారు. పరుసవేదికి తనను తాకిన లోహపు గుణాన్ని మార్చే శక్తి ఉన్నా, తన స్వభావాన్ని (వేరొకదాన్ని బంగారంగా మార్చే గుణాన్ని) ఆ లోహానికి ఇవ్వలేదు. కానీ, అద్వైత సిద్ధి పొందిన బ్రహ్మజ్ఞాని అయిన సద్గురువు, తనను నమ్ముకున్న శిష్యుడిలోని అజ్ఞానమనే చీకటిని తొలగించి, తనవలె సర్వాత్మభావాన్ని అనుగ్రహించి, తనలాగే మరొకరికి దారిచూపగల దీపంగా, మరో సద్గురువుగా మారుస్తాడు. బ్రహ్మవిత్ బ్రహ్మైవ భవతి (బ్రహ్మమును ఎరిగినవాడు బ్రహ్మమే అగును) అనే ఉపనిషత్ వాక్యానికి ఈ శ్లోకం చక్కటి నిదర్శనం.🌷🙏🏻