అంతర్యామి తత్త్వం

Telugu

Tattvajignasa — Advaita Vedanta AI

Sri Sacchidanandendra Saraswathi Swamiji's Shankara-Vedantha

Question:

అంతర్యామి ని వివరించే ఉపనిషత్ మంత్రం ఏది? ఇవ్వు

Answer:

అంతర్యామిని వివరించే ప్రధాన మంత్రాలు బృహదారణ్యక ఉపనిషత్తులోని మూడవ అధ్యాయం, ఏడవ బ్రాహ్మణంలో ఉన్నాయి. ఈ విభాగాన్ని 'అంతర్యామి బ్రాహ్మణం' అని అంటారు. ఇందులో ఉద్దాలకుడు యాజ్ఞవల్క్యుడిని అంతర్యామి గురించి ప్రశ్నించగా, యాజ్ఞవల్క్యుడు వివరిస్తాడు. ఈ మంత్రం యొక్క గుర్తింపు నా కృత్రిమ మేధస్సు శిక్షణ నుండి పొందింది.

ప్రధానమైన మంత్రం ఇది:

యః పృథివ్యాం తిష్ఠన్ పృథివ్యా అన్తరో, యం పృథివీ న వేద, యస్య పృథివీ శరీరం, యః పృథివీమంతరో యమయతి, ఏష త ఆత్మాంతర్యామ్యమృతః ||

ఈ మంత్రం యొక్క అర్థం శంకరాచార్యుల భాష్యం ప్రకారం ఈ విధంగా ఉంది:

• ఎవరైతే పృథివిలో నివసిస్తూ, పృథివి కంటే భిన్నంగా లోపల ఉంటాడో, ఎవరిని పృథివి (లేదా పృథివి యొక్క అధిష్ఠాన దేవత) తెలుసుకోలేదో, ఎవరికి పృథివి శరీరమో, ఎవరైతే పృథివిని లోపలి నుండి నియంత్రిస్తాడో, అతడే నీ ఆత్మ, అంతర్యామి మరియు అమరుడు.

• ఈ మంత్రంలో, శంకరులు స్పష్టంగా వివరిస్తారు: అంతర్యామి అనేది పృథివికి సంబంధించిన ఒక గుణం కాదు. అది పృథివిలో ఉన్నప్పటికీ, దానికంటే అతీతమైన ఒక తత్త్వం. పృథివి దాని శరీరంగా చెప్పబడింది, అనగా అది అంతర్యామి యొక్క ఉనికి వల్లనే పనిచేస్తుంది, కానీ అంతర్యామికి పృథివితో ఎటువంటి వాస్తవ సంబంధం లేదు.

• ఉపనిషత్తు ఇదే పద్ధతిని నీరు, అగ్ని, ఆకాశం, వాయువు, సూర్యుడు, చంద్రుడు, నక్షత్రాలు మరియు సమస్త ప్రాణుల విషయంలోనూ వర్తింపజేస్తుంది. ప్రతి దానిలోనూ ఒకే అంతర్యామి, ఒకే ఆత్మ ఉండి అన్నింటినీ నియంత్రిస్తున్నాడని ఇది స్థాపిస్తుంది.

శ్రీ సచ్చిదానందేంద్ర సరస్వతీ స్వాముల వారి ప్రకారం, అంతర్యామిని ఒక ప్రత్యేకమైన దేవుడిగా కాక, సర్వవ్యాపి అయిన, సాక్షిరూపమైన ఆత్మగా మాత్రమే గ్రహించాలి. ఇది అధ్యారోప-అపవాద పద్ధతిలో, సాధకుడికి తన ఆత్మ యొక్క నిజ స్వరూపాన్ని తెలియజేయడానికి శ్రుతి ఉపయోగించిన ఒక ప్రక్రియ.

Ask your own questions: https://tattvajignasa.in

YouTube: youtube.com/@VedanthaJignasa

Telegram: t.me/vedanthajignasa

WhatsApp: whatsapp.com/channel/0029Vb4VHtsJ93wedW9aUF3n

మాండూక్య ఉపన్యాస మంజరి లో శ్రీ స్వామివారు ‘అంతర్యామి’ శబ్దానికి ఇచ్చిన వివరణ :

ఇప్పుడు 'అంతర్యామి' అనే విశేషణం యొక్క అభిప్రాయాన్ని పరిశీలించవలసి ఉంది. అంతర్యామి అంటే ప్రాణుల లోపల ఉండి నియంత్రించేవాడు. దీని వివరాలను బృహదారణ్యకోపనిషత్తులో చూడవచ్చు. పృథ్వి, అప్పు (నీరు), తేజస్సు, వాయువు, ఆకాశం, సూర్యుడు, చంద్రుడు, దిక్కులు, నక్షత్రాలు, సర్వభూతాలు, సర్వప్రాణులు, సర్వవేదాలు, సర్వయజ్ఞాలు, ప్రాణం, వాక్కు, చక్షుస్సు (కన్ను), శ్రోత్రం (చెవి), మనస్సు, త్వక్ (చర్మం), తేజస్సు, తమస్సు, రేతస్సు, ఆత్మ - వీటన్నింటిలోనూ ఉంటూ, వీరెవరికీ తమ లోపల ఒక అంతర్యామి ఉన్నాడనే విషయం తెలియకుండా, ఎవడు వీటన్నింటి వ్యాపారాన్ని తన ఆధీనంలో ఉంచుకున్నాడో వాడే అంతర్యామి అని ఆ ఉపనిషత్తులో వివరించబడింది. అధ్యాత్మంగా, అధిభూతంగా, లేదా అధిదైవంగా విభజించబడిన ఈ ప్రపంచంలో ఏ ప్రాణి అయినా సరే, తాను ఎవరో ఒక శక్తి యొక్క నియమానికి కట్టుబడి ఉన్నానని అంగీకరించక తప్పదు. ఎందుకంటే ప్రతి ఒక్క ప్రాణి పుడుతూనే నియమాలకు లోబడే జీవించవలసి వస్తుంది. ఆ నియమాలు ఎవరివి? - అనేది మాత్రం ఎవరికీ తెలిసి ఉండదు. సాక్షిప్రజ్ఞతో చూస్తే ప్రతి అణువు, రేణువు, తృణానికి కూడా ఉన్నటువంటి సాక్షిచైతన్యం యొక్క సన్నిధియే ఈ నియమానికి కారణమవుతుంది. 'సర్వేశ్వరుడు' అనే విశేషణంలోనే సర్వాంతర్యామిత్వం కూడా కలిసి ఉంటుంది. అయినా సర్వేశ్వరుడు అంటే జీవుల కంటే వేరుగా ఉండి పాలించేవాడు అనే భావన కూడా రావచ్చనే కారణంతో ఈ 'అంతర్యామి' అనే విశేషాన్ని ఇక్కడ చేర్చారు. సుషుప్తిలో (గాఢ నిద్రలో) లోపల, బయట - అనే భావన ఏదీ ఉండదు కాబట్టి సుషుప్తాత్మను 'అంతర్యామి' అని పిలవడంలో ఎలాంటి ఔచిత్యమూ లేదు. కానీ అదే ఆత్మ తన స్వరూపంలో ఎలాంటి విశేషమూ లేకపోయినా, మెలకువ మరియు కలలలో (జాగ్రత్, స్వప్న అవస్థలలో) ఉన్న సకల జీవుల లోపల ఉన్న అంతర్యామిగా ఉంటాడని తెలియజేయడానికే ఈ విశేషణం వాడబడింది అని తెలుసుకోవాలి. నిప్పు తానెలా ఉందో అలాగే ఉంటూ తన దగ్గరకు వచ్చినవారందరికీ వేడిని ఇచ్చే విధంగా, ఈ ప్రాజ్ఞరూపుడైన ఆత్మ జాగ్రత్, స్వప్న అవస్థలలో తానెలా ఉందో అలాగే ఉంటూనే సకల వ్యాపారాలను తన నియంత్రణలో ఉంచుకుంటుందని ఈ విశేషణం తెలియజేస్తుంది.

సూత్రాత్మ ను గురించిన వివరణ :

వేదాంతంలో సూత్రాత్మ అనగా విశ్వమంతటా వ్యాపించి, సమస్త జీవరాశులను మరియు సృష్టిని అంతర్గతంగా అనుసంధానించే విశ్వ చైతన్యం లేదా విశ్వ ప్రాణశక్తి. వేదాంత పరిభాషలో దీనినే హిరణ్యగర్భుడు అని కూడా పిలుస్తారు.

పద వివరణ (దారం లాంటి ఆత్మ)

• సూత్రం అంటే దారం, ఆత్మ అంటే చైతన్యం.

• ఒక పూలదండలో బయటకు కనిపించేవి రంగురంగుల పూలు మాత్రమే అయినప్పటికీ, వాటన్నింటినీ ఒక క్రమంలో కలిపి ఉంచేది లోపల కనిపించకుండా ఉన్న దారం మాత్రమే. అలాగే, ఈ సృష్టిలో భిన్నమైన నామరూపాలు (మనుషులు, జంతువులు, చెట్లు, గ్రహాలు మొ||) ఉన్నప్పటికీ, వాటన్నింటినీ ఒకే త్రాటిపై నడిపిస్తూ, ఆధారంగా నిలిచే చైతన్యమే 'సూత్రాత్మ'.

• భగవద్గీతలో (7.7) శ్రీకృష్ణుడు "మయి సర్వమిదం ప్రోతం సూత్రే మణిగణా ఇవ" (దారంలో మణుల వలె ఈ సృష్టి అంతా నా యందే గ్రుచ్చబడి ఉన్నది) అని చెప్పింది ఈ సూత్రాత్మ తత్త్వాన్నే.

• జగత్తులో జరిగే సమస్త క్రియలకు ఆధారభూతమైన ప్రాణశక్తి ఈ సూత్రాత్మయే. విశ్వంలో జరిగే ప్రతి చలనానికి ఇదే ఆధారం.

• సారాంశం: బయటకు ఎన్నో భిన్నమైన ప్రాణులు కనిపిస్తున్నప్పటికీ, వాటన్నింటి లోపల వ్యాపించి ఉండి, జగత్తును నిరంతరం నడిపించే ఒకే ఒక మహా చైతన్య ప్రవాహమే సూత్రాత్మ.

Kannada

ಮಾಂಡೂಕ್ಯ ಉಪನ್ಯಾಸ ಮಂಜರಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ‘ಅಂತರ್ಯಾಮಿ’ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ವಿವರಣೆ:

ಈಗ 'ಅಂತರ್ಯಾಮಿ' ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ಅಂದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಒಳಗೆ ಇದ್ದು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು. ಇದರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಪೃಥ್ವಿ (ಭೂಮಿ), ಅಪ್ಪು (ನೀರು), ತೇಜಸ್ಸು, ವಾಯು, ಆಕಾಶ, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ದಿಕ್ಕುಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಸರ್ವಭೂತಗಳು, ಸರ್ವಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಸರ್ವವೇದಗಳು, ಸರ್ವಯಜ್ಞಗಳು, ಪ್ರಾಣ, ವಾಕ್, ಚಕ್ಷುಸ್ಸು (ಕಣ್ಣು), ಶ್ರೋತ್ರ (ಕಿವಿ), ಮನಸ್ಸು, ತ್ವಕ್ (ಚರ್ಮ), ತೇಜಸ್ಸು, ತಮಸ್ಸು, ರೇತಸ್ಸು, ಆತ್ಮ - ಇವೆಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಇರುತ್ತಾ, ಇವರಾರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಒಳಗೆ ಒಬ್ಬ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ಇದ್ದಾನೆಂಬ ವಿಷಯ ತಿಳಿಯದಂತೆ, ಯಾರು ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು (ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು) ತನ್ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೋ ಅವನೇ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ಎಂದು ಆ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಧ್ಯಾತ್ಮವಾಗಿ, ಅಧಿಭೂತವಾಗಿ, ಅಥವಾ ಅಧಿದೈವವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಿಯಾದರೂ ಸರಿ, ತಾನು ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುಬಿದ್ದಿದ್ದೇನೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾಣಿಯೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತಲೇ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟೇ ಜೀವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ನಿಯಮಗಳು ಯಾರವು? - ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಕ್ಷಿಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಪ್ರತಿ ಅಣು, ರೇಣು, ಹುಲ್ಲಿನ ಕಡ್ಡಿಗೂ ಇರುವಂತಹ ಸಾಕ್ಷಿಚೈತನ್ಯದ ಸನ್ನಿಧಿಯೇ ಈ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

'ಸರ್ವೇಶ್ವರ' ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣದಲ್ಲಿಯೇ ಸರ್ವಾಂತರ್ಯಾಮಿತ್ವವೂ ಕೂಡ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಸರ್ವೇಶ್ವರ ಅಂದರೆ ಜೀವಿಗಳಿಗಿಂತ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಇದ್ದು ಆಳುವವನು ಎಂಬ ಭಾವನೆಯೂ ಬರಬಹುದೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ 'ಅಂತರ್ಯಾಮಿ' ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ (ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ) ಒಳಗೆ, ಹೊರಗೆ - ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಯಾವುದೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಸುಷುಪ್ತಾತ್ಮನನ್ನು 'ಅಂತರ್ಯಾಮಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಔಚಿತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದೇ ಆತ್ಮ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಎಚ್ಚರ ಮತ್ತು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ (ಜಾಗ್ರತ್, ಸ್ವಪ್ನ ಅವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ) ಇರುವ ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳ ಒಳಗಿರುವ ಅಂತರ್ಯಾಮಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲೇ ಈ ವಿಶೇಷಣವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಬೆಂಕಿ ತಾನು ಹೇಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತಾ ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಬಿಸಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಾಜ್ಞರೂಪಿಯಾದ ಆತ್ಮ ಜಾಗ್ರತ್, ಸ್ವಪ್ನ ಅವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ತಾನು ಹೇಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತಾ ಸಕಲ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಈ ವಿಶೇಷಣವು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಸೂತ್ರಾತ್ಮನನ್ನು ಕುರಿತಾದ ವಿವರಣೆ:

ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರಾತ್ಮ ಎಂದರೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಸಮಸ್ತ ಜೀವರಾಶಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ಬೆಸೆಯುವ ವಿಶ್ವ ಚೈತನ್ಯ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿ. ವೇದಾಂತ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೇ 'ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ' ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪದ ವಿವರಣೆ (ದಾರದಂತಹ ಆತ್ಮ):

• ಸೂತ್ರ ಅಂದರೆ ದಾರ, ಆತ್ಮ ಅಂದರೆ ಚೈತನ್ಯ.

• ಒಂದು ಹೂವಿನ ಹಾರದಲ್ಲಿ ಹೊರಗೆ ಕಾಣುವವು ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಹೂವುಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಆದರೂ, ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದು ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಟ್ಟಿರುವುದು ಒಳಗೆ ಕಾಣಿಸದೆ ಇರುವ ದಾರ ಮಾತ್ರವೇ. ಹಾಗೆಯೇ, ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾದ ನಾಮರೂಪಗಳು (ಮನುಷ್ಯರು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಮರಗಳು, ಗ್ರಹಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ) ಇದ್ದರೂ, ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದೇ ದಾರದಲ್ಲಿ (ದಾರದಂತೆ) ನಡೆಸುತ್ತಾ, ಆಧಾರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಚೈತನ್ಯವೇ 'ಸೂತ್ರಾತ್ಮ'.

• ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ (7.7) ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು "ಮಯಿ ಸರ್ವಮಿದಂ ಪ್ರೋತಂ ಸೂತ್ರೇ ಮಣಿಗಣಾ ಇವ" (ದಾರದಲ್ಲಿ ಮಣಿಗಳಂತೆ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯೆಲ್ಲವೂ ನನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಪೋಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ) ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದು ಈ ಸೂತ್ರಾತ್ಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನೇ.

• ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಮಸ್ತ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಆಧಾರಭೂತವಾದ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿ ಈ ಸೂತ್ರಾತ್ಮವೇ. ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರತಿ ಚಲನೆಗೂ ಇದೇ ಆಧಾರ.

ಸಾರಾಂಶ: ಹೊರಗೆ ಎಷ್ಟೋ ಭಿನ್ನವಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವೆಲ್ಲವುಗಳ ಒಳಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದು, ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಸುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮಹಾ ಚೈತನ್ಯ ಪ್ರವಾಹವೇ ಸೂತ್ರಾತ್ಮ.