2026-06-30
అధ్యాస భాష్యంలో 'అనాది' 'అనంత' అనే పదాలను శ్రీ స్వామివారు ఎలా వివరించారు?
అధ్యాస భాష్యమునందు శంకరాచార్యులు అధ్యాసను అనాది మరియు అనంత అని వర్ణించారు. దీని అర్థం అవిద్య అనేది ఒక కాలమునందు పుట్టినది కాదు మరియు అది జ్ఞానము కలిగే వరకు నిరంతరము కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.
• అనాది: అధ్యాసకు మొదలు అనేది లేదు. ఎందుకంటే కాలము అనే భావనే అధ్యాస మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. మనము ఏదైనా ఒక వస్తువుకు మొదలును వెతకాలి అంటే కాలము ఉండాలి, కానీ కాలము, దేశము మరియు నిమిత్తము అనేవి ఆత్మపై అనాత్మను ఆరోపించడం వల్ల కలిగే ఫలితాలు. కాబట్టి కాలము కంటే ముందే ఉన్న అధ్యాసను కాలముతో కొలవలేము.
• అనంత: అధ్యాసకు సహజంగా ముగింపు లేదు. అది తనంతట తానుగా ఆగిపోదు. కేవలం సమ్యగ్జ్ఞానము లేదా ఆత్మజ్ఞానము కలిగినప్పుడు మాత్రమే ఈ భ్రమ తొలగిపోతుంది. జ్ఞానము కలగనంత వరకు ఈ సంసార ప్రవాహము అనంతముగా సాగుతూనే ఉంటుంది.
• నైసర్గికము: శంకరులు దీనిని నైసర్గికోయం లోకవ్యవహారః అని పిలిచారు. అంటే దేహేంద్రియాలను ఆత్మగా భావించడం అనేది మానవ సహజమైన ప్రవృత్తి. ఇది ఒక వ్యక్తికి మాత్రమే పరిమితం కాకుండా అందరిలోనూ సహజంగా కనిపిస్తుంది.
• మిథ్యాప్రత్యయరూపః: అధ్యాస అనేది ఒక తప్పుడు అవగాహన లేదా భ్రమ రూపంలో ఉంటుంది. తాడును చూసి పాము అని భ్రమించినప్పుడు, ఆ పాముకు ఎలాగైతే వాస్తవిక ఉనికి లేదో, అలాగే ఆత్మపై ఆరోపించబడిన అనాత్మకు కూడా పరమార్థ స్థితిలో ఉనికి లేదు.
శ్రీ సచ్చిదానందేంద్ర సరస్వతీ స్వాముల వారి వివరణ ప్రకారం, అనాది మరియు అనంత అనే పదాలు అవిద్యను ఒక వాస్తవమైన శక్తిగా (భావ రూప అవిద్య) నిరూపించడానికి వాడలేదు. తర్వాతి కాలపు వ్యాఖ్యాతలు అవిద్యను ఒక పదార్థముగా భావించి అది అనాది అని వాదించారు, కానీ స్వామీజీ దీనిని ఖండించారు. శంకరుల దృష్టిలో అధ్యాస అనేది కేవలం ఒక జ్ఞానాభావము లేదా తప్పుడు జ్ఞానము మాత్రమే, అది ఒక వస్తువు కాదు. అనాది అనే పదం కేవలం ఈ భ్రమ యొక్క పుట్టుకను మనము తర్కముతో కనుగొనలేము అని చెప్పడానికే వాడబడింది.